Categorie: Uncategorized

Michiel Paalvast is vanmiddag, 20 maart 2025, door het bestuur van de Teeken Akademie aangesteld als Stadstekenaar 2025. Wie is Michiel Paalvast? Bekend als schilder heeft hij zich in de afgelopen jaren ook toegelegd op tekenen. Daarin heeft hij een eigen handschrift ontwikkeld. Hij werkt graag en veel in de open lucht (en plein air) bij voorkeur met natuurlijke materialen.

Voor 2025 wil de Teeken Akademie een serie tekeningen laten maken waarin de natuur in de stad centraal staat. Michiel heeft met zijn indrukwekkende tekeningen laten zien dat hij bij uitstek degene is die dit onderwerp op een originele manier vorm kan geven. Na de reeksen van tekeningen van (minder) bekende hoeken van Middelburg, wordt daar in 2025 een serie stadsgroen aan toegevoegd. De werken zijn te zien op de website van de Teeken Akademie en worden in het Zeeuws Archief bewaard.

De band tussen de Stadstekenaar en Middelburgers (inwoners en passanten) wordt versterkt door het organiseren van publieksevenementen waarin het publiek onder leiding van de Stadstekenaar tot tekenen van de natuur wordt aangemoedigd.

Van bloemperken en bomen in de straat tot parken en soms zelfs stadsbossen; het openbaar groen in een stad neemt vele vormen aan. En dat is helemaal geen nieuwe uitvinding. Voor stadsbestuurders was al snel duidelijk dat voor een leefbare stad groen onontbeerlijk was. Uit de 18^e eeuw zijn Middelburgse verordeningen voorhanden waarin de ijverig schrobbende dames aan de kaaien opgedragen wordt geen (brak) water uit de haven te gebruiken, omdat dat de door de stad aangeplante boompjes ter ziele hielp. Een grote klapper werd gemaakt met het vervallen van de militaire functie van de bolwerken in 1842. Ze werden door Karel George Zocher (1797-1863) omgetoverd tot het langste stadspark van Nederland. 

Particulieren bezaten natuurlijk ook tuinen en die bij de Walcherse buitens namen parkachtige vormen aan. Voor al dat menselijk ingrijpen in de natuur was plantgoed nodig. Daarin voorzagen bloemisten en boomkwekers. Een zo’n boomkweker was Isaac le Clercq (1759-1830). In de Middelburgsche Courant van 16 oktober 1800 plaatste hij de volgende advertentie: ‘By J le Clercq, op den Burgt, en aan deszelfs Boomkweekery op de Noordweg, even buiten de Stad Middelburg, zyn voor het aanstaande plantsaisoen te bekomen, alle zoorten van Olme, Esse, Linde, Else en Populiere Plantsoenen, differente Fruitboomen in zoorten, en voorts het geen in een compleete Boomkweekery behoort.’ Zijn eerste vrouw Cornelia Sanders (ca. 1762-1804) schonk hem maar liefst 15 kinderen, waaronder 7 zonen van wie Cornelis (ca. 1799-1876) de jongste was. In 1818 vroeg Isaac voor hem vrijstelling van militaire dienst aan, vermoedelijk omdat Cornelis hem hielp in de boomkwekerij en hem ook zou opvolgen. Deze Cornelis was in dat jaar aan de Teeken Akademie primus in de 2^e klas naar prent. Zonder dat het in de advertenties van vader Isaac of zoon Cornelis werd genoemd, is het aannemelijk dat zij ook tuinontwerpen maakten. Hun concurrenten vader en zoon Van de Putte met een kwekerij ‘vooraan op de Seisweg’ adverteerden er wel mee.  

In november 1829 nam Cornelis de boomkwekerij van zijn vader over. Op 1 juli 1830 huwde hij Suzanna Maria de Waal (ca. 1808-1832) die na de geboorte van haar tweede zoon stierf. Zijn tweede vrouw Pieternella Maria Mortier (1803-1835) stierf na de geboorte van haar levenloze dochter. Zijn derde vrouw Gerarda Wilmina Kleijn (ca. 1811-1900) werd tussen 1838 en 1847 7 maal moeder. Hij huwde haar in Boskoop, waar haar vader ook boomkweker was. Wonen deed het gezin in de Bogardstraat, daarna op het Hofplein. 

Op 27 december 1847 werd aan de Noordstraatweg de hofstede Onrust met ruim 15 bunder grond, boomkwekerij, bouw- en weiland verkocht. De advertentie in november waarin Le Clercq bomen aanbood tegen verminderde prijzen wordt hierdoor verklaarbaar. Bij de aangifte van zijn jongste kind geboren op 16 december 1847, staat Cornelis le Clercq te boek als ‘particulier’. Toch bleef Cornelis le Clercq bomen verkopen, eerst nog vanaf het Hofplein en vanaf mei 1849 vanuit de Brakstraat. Na 1850 adverteerde hij niet meer. Vanaf 1857 was hij als houtteller en koolweger in dienst van de stad.

Zijn zoon Dirk Leendert (1844-1891) volgde ook lessen aan de Teeken Akademie en kreeg in 1857 een getuigschrift. Hij zou huisschilder in Aardenburg worden. Hij huwde daar Catharina Pieters (1845-1910), weduwe van Bernard Johannes Cornelis Haaksman de Koster (1836-1888), eveneens huisschilder.

Arnold Wiggers

Het Misverstand, zo heet tegenwoordig het pand op de hoek van de Koepoortstraat en de Verwerijstraat. Een huisnaam gekozen door een vertwijfelde eigenaar? 50 jaar geleden werd de lijstgevel met een plank over dwars op zijn plaats gehouden. Foto’s daarvan zijn te vinden op Beeldbank Zeeland, die helaas niet vrij te gebruiken zijn. Rond 1900 was aan de zijkant een grote geverfde reclame voor margarine aangebracht, die vervolgens langzaam afgebladderd is. 

Zou Adriaan Hemert van Breda (1784-1835) al die keren dat hij bij de ‘Middelburgse strafinrichting’ (de gevangenis op de Kousteensedijk op de plek van de huidige Rechtbank) werd binnengebracht, dat ook een ‘misverstand’ hebben genoemd? In 1816 zat hij 5 weken voor belediging en in 1818 werd hij gegijzeld, mogelijk vanwege betrokkenheid bij diefstal, wat in 1819 op detentie uitdraaide. In 1823 bleef het bij een boete vanwege een overtreding ‘op het stuk der nieuwe maten en gewichten’. In dat jaar was er meer ellende. Op 3 april onstond een korte brand in zijn pand, wijk N 36, waaronder destijds Koepoortstraat 20 en de panden Verwerijstraat 2 en 4 werden begrepen. Het liep relatief goed af door het ingrijpen van de spuitgasten en hun brandspuiten. 

Adriaan Hemert van Breda huwde in februari 1813 Johanna Christina Meijer (1790-1845). Op 4 december van dat jaar werd Lambert Cornelis geboren in de Koepoortstraat 20. In 1818 volgde een vrouwelijke tweeling en op 11 juli 1819 zag Johannes Frederik Adriaan het levenslicht. Van Breda had een stal in de Verwerijstraat en was bekend als (huur)koetsier. Daarnaast stond hij ook te boek als winkelier. In de Middelburgsche Courant zijn verschillende advertenties te vinden waarin hij gedroogd hout en bakkersmusters (takkenbossen voor ovenstook) aanbood, naast tarwebloem, varkensmesting (voer) en een stel paarden. Eind mei 1827 werd een openbare verkoping in zijn stal aangekondigd. Liefst 11 verschillende rijtuigen en een slede moesten aan de man worden gebracht. Aan trekkracht waren er 2 bruine werkpaarden (een ruin en een merrie), twee zwarte Gelderse merries en een gedresseerde bok met tuig en wagen. Verdere levende have bestond uit 2 vaarzen en 2 varkens. 

Na zijn dood toen het bezit werd geïnventariseerd voor de successierechten, was er relatief veel onroerend goed, vooral in dezelfde buurt, dat verhuurd werd. Dat exploiteren van veelal kleinere woningen en werkplaatsen hebben zijn beide zonen voortgezet, mogelijk gezamenlijk. Beiden staan te boek als timmerman. Lambert Cornelis (1813-1889) kreeg aan de Teeken Akademie in 1840 een aanmoedigingsprijs in de 2^e klas bouwkunde. Zijn jongere broer Johannes Frederik Adriaan (1819-1898) was duidelijk de meer getalenteerde. Jaarlijks won hij in de jaren 1837-1840 in de klassen bouwkunde prijzen en in 1843 zelfs de medaille als primus bouwkunde. Van een aannemerij van de een, de ander of samen is geen sprake. 

Lambert Cornelis trad in het huwelijk met Antoinette Jeanne Plankeel (1810-1875) met wie hij 5 kinderen had. Hij woonde in het pand wijk N 36 (Koepoortstraat 20). Zijn jongere broer verloor maar liefst drie vrouwen in het kraambed: Elisabeth de Pla (1816-1851), Hendrina Francina Cornelia Johannissen (1835-1857) en Cornelia Wilhelmina van Ooijen (1826-1869). Twee dochters uit dit laatste huwelijk overleefden hun vader. Die vond in augustus 1880 in de 41-jarige Anthonetta Johanna Kruijsse zijn vierde vrouw. Ook haar moest hij in juli 1893 ten grave begeleiden.

Arnold Wiggers

Het verzekeren tegen onheilen kreeg in de negentiende eeuw met onderlinge brandwaarborgmaatschappijen een fikse impuls. In 1824 begon in Zierikzee de Zeeuwsche Brandwaarborg Maatschappij en in 1829 volgde in Middelburg de Onderlinge Brand-Waarborgmaatschappij voor Zeeland (OBWM). Deelnemers betaalden een intreegeld, taxatiekosten en een jaarlijks bedrag afhankelijk van de waarde van hun aangemeld bezit voor organisatiekosten, waar dan in het slechtste geval nog een omslag voor uitgekeerde bedragen bijkwam. Bedragen die te overzien waren, wat bij het verbranden van huis en goed niet meer het geval zou zijn. Geen wonder dat bij de grote brand op 28 juni 1857 op de hoek Lange Delft – Lange Burg, waarbij volgens de Middelburgsche Courant 5 huizen verloren gingen en 13 zwaar beschadigd werden, alle getroffenen verzekerd bleken. 

Wat dat met de Teeken Akademie van doen heeft? Prijswinnaar tussen 1850 – 1854 Marinus Jillis la Brand (1838-1858) maakte tekeningen van de verwoestingen, die in druk werden gebracht en gretig werden gekocht. Daarover is eerder al geschreven. Ook Teeken Akademie leerling Adriaan Pieter de Wijs (1818-1900) was beroepshalve betrokken. Hij was zoon van de geboren Vlissingers Pieter de Wijs (1787-1878) en Jacoba Johanna Groenemeijer (1788-1868). Zeker vanaf 1811 woonde het echtpaar (gehuwd in 1805!) in Middelburg (Breestraat) waar hij winkelier was. Met de opkomst van de brandverzekeringen vond Pieter een nieuw emplooi als agent (correspondent) voor een Amsterdamse brandwaarborgmaatschappij. Zeeuwse klanten hadden het idee dat de verzekering lokaal goedkoper kon en haalden Pieter over een Zeeuwse onderlinge maatschappij te beginnen, ‘onder toezicht van commissariën uit de meest aanzienlijke ingezetenen’, die in maart 1829 koninklijke goedkeuring kreeg. Van begin af aan werden deelnemers verplicht het schildje met het wapen van Zeeland en daaronder de letters OBWM op de straat- of wegzijde van hun verzekerde pand aan te brengen. De directeur woonde inmiddels op de Dam. 

Pieter Adriaan volgde lessen aan de Teeken Akademie en werd in 1834 primus naar ornament en 1835 primus in de 4^e klas bouwkunde. Voorbestemd was hij echter voor kantoorwerk bij zijn vader. Al in 1840 benoemde deze zijn zoon tot mededirecteur, hoewel Pieter Adriaan zelf het op adjunct-directeur hield bij zijn huwelijk in 1842 met Anna Francisca Hartman (1818-1874). Uit dit huwelijk werden twee zonen geboren, van wie alleen de oudste Pieter Adriaan Fransiscus (1843-1918) volwassen werd. Na een opleiding aan de Geneeskundige School in Middelburg, werd hij in zijn geboortestad heelmeester en verloskundige. 

Met de jaarwisseling 1867-1868 trad Pieter de Wijs als directeur terug en werd opgevolgd door zijn zoon Pieter Adriaan. In 1888 werd diens plaats wegens gezondheidsklachten ingenomen door boekhouder Petrus Bartholomeus de Kreke (1829-1900). Na zijn dood nam Johannes Fransiscus de Wijs (1867-?), de kleinzoon van Pieter Adriaan het stokje over tot in 1935. 

Duidelijk is dat de familie De Wijs de geschiedenis van de OBWM heeft gedomineerd, zozeer zelfs dat deelnemers spraken van ‘bij De Wijs verzekerd te zijn’, terwijl het personeel zei ‘op het kantoor van De Wijs’ te werken. 

Arnold Wiggers
Zie: P.R.M. Kroes, Geen risico! Geschiedenis van de Algemene Zeeuwse Verzekering Maatschappij N.V. 1939-1989 (Middelburg 1989).

Vandaag bracht de Teeken Akademie met de Stadstekenklas, groep 6 (klas 4) van De Aquamarijn (Vrije school) uit Middelburg en met Liesbeth Labeur, een bezoek aan het Zeeuws Museum.

We wilden oefenen met tekenen in een museum. Ook wilden we de klas de pleisterbeelden laten zien die van de Teeken Akademie zijn geweest en die door het museum bewaard worden in de Wonderkamers. De klas vond het bezoek aan het museum geweldig en eigenlijk alle onderwerpen, dieren, koraal, objecten uit verre landen en ook de mummie, konden rekenen op warme belangstelling. 

De Teeken Akademie heeft echt genoten van het bezoek van de Stadstekenklas aan het Zeeuws Museum. De gemaakte tekeningen zullen de komende week in de klas verder worden afgemaakt. Later meer daarover. Voor nu een verslag in foto’s. 

Veel dank Stadstekenklas, tot de volgende keer.

De Stadstekenaars 2024 van Middelburg, Merel van Rens en Arian van Dijk hebben afgelopen vrijdag een workshop voor jonge tekenaars georganiseerd in de Drvkkery in Middelburg. 

In anderhalf uur leerden de jeugdige deelnemers waar je het beste begint, hoe je je tekening opbouwt en hoe je snel licht en diepte geeft aan je tekening. De workshop was inclusief een basisset voor Stadstekenaars, die deelnemers mee naar huis mochten nemen. 

De Teeken Akademie heeft met plezier kennis genomen van dit sympathieke evenement en voorzitter Arnold Wiggers kwam langs voor enige foto’s. 

Van kleins af aan verknocht aan tekenen, dat is Merel van Rens. Toch was de Kunstacademie naar de middelbare school niet haar bestemming. Dat werd de UCR! Middelburg raakte haar en na een aantal jaren is ze terug met partner, kind en fijne baan. Ze heeft inmiddels het tekenen weer opgepakt en volgde een masterclass bij prentenboekenschrijver en -illustrator Mark Janssen. Ze werkt sindsdien aan een prentenboek waarin Middelburg herkenbaar is. ‘Een lange termijn project’, zo laat ze weten. 

Ondertussen heeft ze in 2024 Middelburg als Stadstekenaar getekend. In haar voorstel voor inschrijving in de categorie Liefhebber gaf ze aan oog te willen hebben voor alle kanten van de stad. Of zoals ze het recentelijk verwoorde: ‘De klassiekers én de underdogs, de rauwheid én de natuur, het overduidelijk mooie, maar ook de schoonheid van plekken die het lijstje normaal niet halen’. Nu wel. Tot 3 februari hangt de linkergang (bij binnenkomst) van de Drvkkery het werk van Merel.

De Stadstekenaars 2024 zijn vaak (niet altijd) als team opgetrokken. In elk geval hebben ze veel via de sociale media naar buiten gebracht. Op Instagram is via @stadstekenaarmiddelburg regelmatig gevraagd waar het publiek de tekenaars graag werk zag maken. En daar werd gebruik van gemaakt. Zo zaten ze op verzoek in het Winkelcentrum Dauwendaele, bij de Culikaravaan en op een fraaie nazomerzaterdagmorgen voor Slot Ter Hooge. 

Interessant was ook een (solo)sessie op de Dam. Geïnstalleerd met stoelen en een tafeltje nodigde Merel het publiek uit om met haar mee te kijken. Tot leuke gesprekken kwam het vanzelf. Ook in de Vlasmarkt werd getekend, wat wellicht door wat nostalgie was ingegeven met het wisselen van de wacht in café ’t Hof. 

De jury zag bij de benoeming van Merel tot Stadstekenaar veel groeipotentieel. Iets wat ze zeker waar heeft gemaakt door veel te experimenteren met materialen. Ze houdt ervan verschillende stijlen en technieken af te wisselen, wat goed gelukt is. Zie bijvoorbeeld maar eens het silhouet van het Stadskantoor door de ogen van Merel! Het liefst werkt ze met een mix aan materialen, van potlood, pen en inkt tot aquarel en gouache.

Wie Merel van Rens wil blijven volgen kan dat doen via haar Instagram account @merelvanrens. 

Arnold Wiggers

Hoe is jouw route in de Drvkkery? Wie zoals de meeste bezoekers links langs de Brasserie naar achteren loopt en via de rechtergang (dan links, als u snapt hoe het werkt) naar buiten gaat, zal in die laatste gang tot 3 maart het werk van Arian van Dijk kunnen bewonderen. Arian is namens de Teeken Akademie de Middelburgse Stadstekenaar 2024 in de categorie beroepskunstenaar tot die datum. 

Begonnen als freelance illustrator en visualiser is Arian later met een compagnon een eigen bedrijf begonnen in die branche. Vanaf ongeveer 2008 is hij ook gaan tekenen en schilderen. Om daar alles uit te halen volgde hij de deeltijdopleiding voor volwassenen aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Afgerond heeft hij die ook: serieus kunst maken naast ondernemer zijn.

De meeste bezoekers (zij die de ‘gewone route’ lopen) zullen aan het begin van de expositie van Arian in de ‘uitgang’ een toelichting vinden. ‘What you see is what you get’ was het motto waaronder hij zijn winnend voorstel voor het stadstekenaarschap 2024 inzond. ‘Ik teken de stad zoals ik ’m zie en verder geen fratsen’, wilde hij daarmee zeggen. Alles wat in het beeld voorkwam, wilde hij vastleggen. Dus ook de auto’s, verkeersborden of welke visuele vervuiling dan ook. Dat is hem gelukt.

Zo’n jaar doet blijkbaar wat met je. Althans Arian noteert dat hij door het Stadstekenaarschap zijn stijl wat heeft veranderd. Hij wilde dat iedereen de plekjes waar hij zat zou herkennen. Om dat te realiseren is hij wat van zijn gewoonlijke snelle stijl afgeweken en realistischer gaan werken. Dat is hem zo goed bevallen, dat hij dit gaat vasthouden. ‘Daarom wil ook de Teekenakademie bedanken’. Die vergeeft hem de foute schrijfwijze van onze oude club (1778), want het is prachtig zo daadwerkelijk bijgedragen te hebben aan de tekenkunst. 

Die ontwikkeling is ook in de expositie te zien. Vanaf 2020 is Arian, Bevelander, met enige regelmaat in Middelburg te vinden om haar pracht in kleurige tekeningen vooral op A5-formaat te vangen. Al lopend naar de uitgang gaat het werk in de tijd terug en eindigt met rake, vlotte schetsen van personen. Op dat punt moet je nog eens teruglopen en de tekeningen nu vanuit de andere richting aanschouwen om de stijlverandering van de kunstenaar te volgen. De relatief smalle gang is precies breed genoeg om het werk van de juiste afstand te bekijken: van dichtbij.

Samen met collega-stadstekenaar Merel van Rens zijn onder meer sessies gehouden in het Winkelcentrum Dauwendale, Ter Hooge en Vlasmarkt die aanleiding waren tot inspirerende gesprekken over het creatief actief zijn. Dat samen optrekken met tekenspullen en schilderkist willen ze vasthouden. We hopen nog vaak wat te zien. 

Arnold Wiggers

#arianvandijk #stadstekenaar #teekenakademie #middelburg

In een volle Drukkery is vanmiddag de expositie van de Stadstekenaars Middelburg 2024 geopend. Bestuurslid Gerard Heerebout deed het openingswoord, waarna de stadstekenaars een toelichting gaven. Het gedicht dat Michael van Oostende als Stadsdichter maakte in samenwerking met Merel van Rens werd voorgedragen en er was muziek. 

De Teeken Akademie is verheugd over de mooie belangstelling die er is voor het werk van Stadstekenaars Arian van Dijk en Merel van Rens. Veel dank. 

Van de Stadstekenaars 2024 zullen zo’n twintig werken voor de toekomst bewaard gaan worden, ze zullen worden toegevoegd aan het Zeeuws Archief.

Stadstekenaars 2024, Arian van Dijk en Merel van Rens exposeren van 27 januari tot 3 maart in de Drvkkery aan de Markt in Middelburg. Zij laten werk zien dat zij afgelopen jaar als Stadstekenaars van Middelburg hebben gemaakt. Het is de finale van een jaar waarin zij op verschillende plekken in de stad en daarbuiten getekend hebben en met enige regelmaat samen.

Arian van Dijk, Stadstekenaar in de categorie Beroeps, heeft het oude en nieuwe Middelburg opgetekend met alles wat daarbij hoort: de bebouwing, mensen, dieren, transportmiddelen, bewegwijzering, straatmeubilair, bomen, reclames; alles wat de stad ademt, roert, beweegt en symboliseert in een realistisch/impressionistische stijl.

Merel van Rens, Stadstekenaar in de categorie Liefhebber, nam de gelegenheid te baat om
met verschillende technieken de veelheid aan gezichten te laten zien: de klassiekers én de
underdogs, de rauwheid én de natuur, het overduidelijk mooie maar ook de schoonheid van
plekken die het lijstje normaal niet halen. Met een mix aan materialen, van potlood, pen,
inkt tot aquarel en gouache.

Zie ook:

Stadstekenaars op pad

Kom tekenen tijdens de Culikaravaan

Stadstekenaar Merel van Rens voor het Station Middelburg

Stadstekenaar op het Molenwater

Stadstekenaars 2024

U kunt de Stadstekenaars volgen via https://www.instagram.com/stadstekenaarmiddelburg