Maand: februari 2025

Het verzekeren tegen onheilen kreeg in de negentiende eeuw met onderlinge brandwaarborgmaatschappijen een fikse impuls. In 1824 begon in Zierikzee de Zeeuwsche Brandwaarborg Maatschappij en in 1829 volgde in Middelburg de Onderlinge Brand-Waarborgmaatschappij voor Zeeland (OBWM). Deelnemers betaalden een intreegeld, taxatiekosten en een jaarlijks bedrag afhankelijk van de waarde van hun aangemeld bezit voor organisatiekosten, waar dan in het slechtste geval nog een omslag voor uitgekeerde bedragen bijkwam. Bedragen die te overzien waren, wat bij het verbranden van huis en goed niet meer het geval zou zijn. Geen wonder dat bij de grote brand op 28 juni 1857 op de hoek Lange Delft – Lange Burg, waarbij volgens de Middelburgsche Courant 5 huizen verloren gingen en 13 zwaar beschadigd werden, alle getroffenen verzekerd bleken. 

Wat dat met de Teeken Akademie van doen heeft? Prijswinnaar tussen 1850 – 1854 Marinus Jillis la Brand (1838-1858) maakte tekeningen van de verwoestingen, die in druk werden gebracht en gretig werden gekocht. Daarover is eerder al geschreven. Ook Teeken Akademie leerling Adriaan Pieter de Wijs (1818-1900) was beroepshalve betrokken. Hij was zoon van de geboren Vlissingers Pieter de Wijs (1787-1878) en Jacoba Johanna Groenemeijer (1788-1868). Zeker vanaf 1811 woonde het echtpaar (gehuwd in 1805!) in Middelburg (Breestraat) waar hij winkelier was. Met de opkomst van de brandverzekeringen vond Pieter een nieuw emplooi als agent (correspondent) voor een Amsterdamse brandwaarborgmaatschappij. Zeeuwse klanten hadden het idee dat de verzekering lokaal goedkoper kon en haalden Pieter over een Zeeuwse onderlinge maatschappij te beginnen, ‘onder toezicht van commissariën uit de meest aanzienlijke ingezetenen’, die in maart 1829 koninklijke goedkeuring kreeg. Van begin af aan werden deelnemers verplicht het schildje met het wapen van Zeeland en daaronder de letters OBWM op de straat- of wegzijde van hun verzekerde pand aan te brengen. De directeur woonde inmiddels op de Dam. 

Pieter Adriaan volgde lessen aan de Teeken Akademie en werd in 1834 primus naar ornament en 1835 primus in de 4^e klas bouwkunde. Voorbestemd was hij echter voor kantoorwerk bij zijn vader. Al in 1840 benoemde deze zijn zoon tot mededirecteur, hoewel Pieter Adriaan zelf het op adjunct-directeur hield bij zijn huwelijk in 1842 met Anna Francisca Hartman (1818-1874). Uit dit huwelijk werden twee zonen geboren, van wie alleen de oudste Pieter Adriaan Fransiscus (1843-1918) volwassen werd. Na een opleiding aan de Geneeskundige School in Middelburg, werd hij in zijn geboortestad heelmeester en verloskundige. 

Met de jaarwisseling 1867-1868 trad Pieter de Wijs als directeur terug en werd opgevolgd door zijn zoon Pieter Adriaan. In 1888 werd diens plaats wegens gezondheidsklachten ingenomen door boekhouder Petrus Bartholomeus de Kreke (1829-1900). Na zijn dood nam Johannes Fransiscus de Wijs (1867-?), de kleinzoon van Pieter Adriaan het stokje over tot in 1935. 

Duidelijk is dat de familie De Wijs de geschiedenis van de OBWM heeft gedomineerd, zozeer zelfs dat deelnemers spraken van ‘bij De Wijs verzekerd te zijn’, terwijl het personeel zei ‘op het kantoor van De Wijs’ te werken. 

Arnold Wiggers
Zie: P.R.M. Kroes, Geen risico! Geschiedenis van de Algemene Zeeuwse Verzekering Maatschappij N.V. 1939-1989 (Middelburg 1989).

Vandaag bracht de Teeken Akademie met de Stadstekenklas, groep 6 (klas 4) van De Aquamarijn (Vrije school) uit Middelburg en met Liesbeth Labeur, een bezoek aan het Zeeuws Museum.

We wilden oefenen met tekenen in een museum. Ook wilden we de klas de pleisterbeelden laten zien die van de Teeken Akademie zijn geweest en die door het museum bewaard worden in de Wonderkamers. De klas vond het bezoek aan het museum geweldig en eigenlijk alle onderwerpen, dieren, koraal, objecten uit verre landen en ook de mummie, konden rekenen op warme belangstelling. 

De Teeken Akademie heeft echt genoten van het bezoek van de Stadstekenklas aan het Zeeuws Museum. De gemaakte tekeningen zullen de komende week in de klas verder worden afgemaakt. Later meer daarover. Voor nu een verslag in foto’s. 

Veel dank Stadstekenklas, tot de volgende keer.

De Stadstekenaars 2024 van Middelburg, Merel van Rens en Arian van Dijk hebben afgelopen vrijdag een workshop voor jonge tekenaars georganiseerd in de Drvkkery in Middelburg. 

In anderhalf uur leerden de jeugdige deelnemers waar je het beste begint, hoe je je tekening opbouwt en hoe je snel licht en diepte geeft aan je tekening. De workshop was inclusief een basisset voor Stadstekenaars, die deelnemers mee naar huis mochten nemen. 

De Teeken Akademie heeft met plezier kennis genomen van dit sympathieke evenement en voorzitter Arnold Wiggers kwam langs voor enige foto’s. 

Van kleins af aan verknocht aan tekenen, dat is Merel van Rens. Toch was de Kunstacademie naar de middelbare school niet haar bestemming. Dat werd de UCR! Middelburg raakte haar en na een aantal jaren is ze terug met partner, kind en fijne baan. Ze heeft inmiddels het tekenen weer opgepakt en volgde een masterclass bij prentenboekenschrijver en -illustrator Mark Janssen. Ze werkt sindsdien aan een prentenboek waarin Middelburg herkenbaar is. ‘Een lange termijn project’, zo laat ze weten. 

Ondertussen heeft ze in 2024 Middelburg als Stadstekenaar getekend. In haar voorstel voor inschrijving in de categorie Liefhebber gaf ze aan oog te willen hebben voor alle kanten van de stad. Of zoals ze het recentelijk verwoorde: ‘De klassiekers én de underdogs, de rauwheid én de natuur, het overduidelijk mooie, maar ook de schoonheid van plekken die het lijstje normaal niet halen’. Nu wel. Tot 3 februari hangt de linkergang (bij binnenkomst) van de Drvkkery het werk van Merel.

De Stadstekenaars 2024 zijn vaak (niet altijd) als team opgetrokken. In elk geval hebben ze veel via de sociale media naar buiten gebracht. Op Instagram is via @stadstekenaarmiddelburg regelmatig gevraagd waar het publiek de tekenaars graag werk zag maken. En daar werd gebruik van gemaakt. Zo zaten ze op verzoek in het Winkelcentrum Dauwendaele, bij de Culikaravaan en op een fraaie nazomerzaterdagmorgen voor Slot Ter Hooge. 

Interessant was ook een (solo)sessie op de Dam. Geïnstalleerd met stoelen en een tafeltje nodigde Merel het publiek uit om met haar mee te kijken. Tot leuke gesprekken kwam het vanzelf. Ook in de Vlasmarkt werd getekend, wat wellicht door wat nostalgie was ingegeven met het wisselen van de wacht in café ’t Hof. 

De jury zag bij de benoeming van Merel tot Stadstekenaar veel groeipotentieel. Iets wat ze zeker waar heeft gemaakt door veel te experimenteren met materialen. Ze houdt ervan verschillende stijlen en technieken af te wisselen, wat goed gelukt is. Zie bijvoorbeeld maar eens het silhouet van het Stadskantoor door de ogen van Merel! Het liefst werkt ze met een mix aan materialen, van potlood, pen en inkt tot aquarel en gouache.

Wie Merel van Rens wil blijven volgen kan dat doen via haar Instagram account @merelvanrens. 

Arnold Wiggers

Hoe is jouw route in de Drvkkery? Wie zoals de meeste bezoekers links langs de Brasserie naar achteren loopt en via de rechtergang (dan links, als u snapt hoe het werkt) naar buiten gaat, zal in die laatste gang tot 3 maart het werk van Arian van Dijk kunnen bewonderen. Arian is namens de Teeken Akademie de Middelburgse Stadstekenaar 2024 in de categorie beroepskunstenaar tot die datum. 

Begonnen als freelance illustrator en visualiser is Arian later met een compagnon een eigen bedrijf begonnen in die branche. Vanaf ongeveer 2008 is hij ook gaan tekenen en schilderen. Om daar alles uit te halen volgde hij de deeltijdopleiding voor volwassenen aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Afgerond heeft hij die ook: serieus kunst maken naast ondernemer zijn.

De meeste bezoekers (zij die de ‘gewone route’ lopen) zullen aan het begin van de expositie van Arian in de ‘uitgang’ een toelichting vinden. ‘What you see is what you get’ was het motto waaronder hij zijn winnend voorstel voor het stadstekenaarschap 2024 inzond. ‘Ik teken de stad zoals ik ’m zie en verder geen fratsen’, wilde hij daarmee zeggen. Alles wat in het beeld voorkwam, wilde hij vastleggen. Dus ook de auto’s, verkeersborden of welke visuele vervuiling dan ook. Dat is hem gelukt.

Zo’n jaar doet blijkbaar wat met je. Althans Arian noteert dat hij door het Stadstekenaarschap zijn stijl wat heeft veranderd. Hij wilde dat iedereen de plekjes waar hij zat zou herkennen. Om dat te realiseren is hij wat van zijn gewoonlijke snelle stijl afgeweken en realistischer gaan werken. Dat is hem zo goed bevallen, dat hij dit gaat vasthouden. ‘Daarom wil ook de Teekenakademie bedanken’. Die vergeeft hem de foute schrijfwijze van onze oude club (1778), want het is prachtig zo daadwerkelijk bijgedragen te hebben aan de tekenkunst. 

Die ontwikkeling is ook in de expositie te zien. Vanaf 2020 is Arian, Bevelander, met enige regelmaat in Middelburg te vinden om haar pracht in kleurige tekeningen vooral op A5-formaat te vangen. Al lopend naar de uitgang gaat het werk in de tijd terug en eindigt met rake, vlotte schetsen van personen. Op dat punt moet je nog eens teruglopen en de tekeningen nu vanuit de andere richting aanschouwen om de stijlverandering van de kunstenaar te volgen. De relatief smalle gang is precies breed genoeg om het werk van de juiste afstand te bekijken: van dichtbij.

Samen met collega-stadstekenaar Merel van Rens zijn onder meer sessies gehouden in het Winkelcentrum Dauwendale, Ter Hooge en Vlasmarkt die aanleiding waren tot inspirerende gesprekken over het creatief actief zijn. Dat samen optrekken met tekenspullen en schilderkist willen ze vasthouden. We hopen nog vaak wat te zien. 

Arnold Wiggers

#arianvandijk #stadstekenaar #teekenakademie #middelburg

In een volle Drukkery is vanmiddag de expositie van de Stadstekenaars Middelburg 2024 geopend. Bestuurslid Gerard Heerebout deed het openingswoord, waarna de stadstekenaars een toelichting gaven. Het gedicht dat Michael van Oostende als Stadsdichter maakte in samenwerking met Merel van Rens werd voorgedragen en er was muziek. 

De Teeken Akademie is verheugd over de mooie belangstelling die er is voor het werk van Stadstekenaars Arian van Dijk en Merel van Rens. Veel dank. 

Van de Stadstekenaars 2024 zullen zo’n twintig werken voor de toekomst bewaard gaan worden, ze zullen worden toegevoegd aan het Zeeuws Archief.